ఉత్పలమాల ఛంద స్సు
*💁🏻♂️ తెలుగు వ్యాకరణము*
〰〰〰〰〰〰〰〰
*10th వ్యాకరణం-ఛందస్సు - 4*
〰〰〰〰〰〰〰〰
*ఉత్పలమాల*
భండన|భీముఁ డా|ర్తజన| బాంధవుఁ| దుజ్జ్వల| బాణతూ|ణ కో
UII / UIU / III / UII / UII / UIU / IU
భ / ర / న / భ / భ / ర / వ
*లక్షణాలు:*
1. పద్యంలో నాలుగు పాదాలుంటాయి.
2. ప్రతి పాదం భ, ర, న, భ, భ, ర, వ అనే గణాలను కలిగిఉంటుంది.
3. ప్రతి పాదంలో 20 అక్షరాలు ఉంటాయి.
4. యతిస్థానం 10వ అక్షరం.
5. ప్రాస నియమం ఉంటుంది.
*చంపక మాల*
అనయ|ము దోష|మే పరు|లయందు|కనుంగొ|ని పల్కు|నట్టి యా
III / IUI / UII / IUI / IUI / IUI / UIU
న / జ / భ / జ / జ / జ / ర
*లక్షణాలు:*
1. పద్యంలో నాలుగు పాదాలుంటాయి.
2. ప్రతి పాదం న, జ, భ, జ, జ, జ, ర అనే గణాలను కలిగిఉంటుంది.
3. ప్రతి పాదంలో 21 అక్షరాలు ఉంటాయి.
4. యతిస్థానం 11వ అక్షరం.
5. ప్రాస నియమం ఉంటుంది.
*శార్దూలం*
కారే రా|జులు? రా|జ్యముల్ గ|లుగవే?| గర్వోన్న|తిం బొంద|రే?
UUU / IIU / IUI / IIU / UUI / UUI / U
మ / స / జ / స / త / త / గ
*లక్షణాలు:*
1. పద్యంలో నాలుగు పాదాలుంటాయి.
2. ప్రతి పాదం న, జ, భ, జ, జ, జ, ర అనే గణాలను కలిగిఉంటుంది.
3. ప్రతి పాదంలో 19 అక్షరాలు ఉంటాయి.
4. యతిస్థానం 13వ అక్షరం.
5. ప్రాస నియమం ఉంటుంది.
*మత్తేభము*
తెలగా|ణమ్మున| గడ్డిపో|చయును| సంధించెన్| కృపాణ|మ్ము! రా
IIU / UII / UIU / III / UUU / IUU / IU
స / భ / ర / న / మ / య / వ
*లక్షణాలు:*
1. పద్యంలో నాలుగు పాదాలుంటాయి.
2. ప్రతి పాదం స, భ, ర, న, మ, య, వ అనే గణాలను కలిగిఉంటుంది.
3. ప్రతి పాదంలో 20 అక్షరాలు ఉంటాయి.
4. యతిస్థానం 14వ అక్షరం
5. ప్రాస నియమం ఉంటుంది.
*పై నాలుగు పద్యాల లక్షణాలు*
పద్యము -- పాదాలు -- గణములు -- యతిస్థానం -- అక్షరాలు -- ప్రాసనియమం -- ప్రాసయతి
1. *ఉత్పలమాల* -- 4 -- భ ర న భ భ ర వ -- 20 -- 10 -- ఉంటుంది -- లేదు
2. *చంపకమాల* -- 4 -- న జ భ జ జ జ ర -- 21 -- 11 -- ఉంటుంది -- లేదు
3. *శార్థూలము* -- 4 -- మ స జ స త త గ -- 19 -- 13 -- ఉంటుంది -- లేదు
4. *మత్తేభము* -- 4 -- స భ ర న మ య వ -- 20 -- 14 -- ఉంటుంది -- లేదు
ఉ - భ - 20 - 10
చ - న - 21 - 11
శా - మ - 19 - 13
మ - స - 20 - 14
*పై నాలుగు పద్యాలలో అన్నింటిలోనూ నాలుగు పాదాలుంటాయి.*
*అలాగే ప్రాస నియమం ఉంటుంది. ప్రాస యతి వుండదు.*
Comments
Post a Comment